Gözlerimi açtığımda odamın içi, sabahsız bir gecenin gri tortusuyla kaplıydı. Yatağın kenarından kalkıp pencereye doğru yürüdüm. Camda yansıyan silüetime baktım; kime ait olduğunu çıkaramadığım, yabancı bir kadının yüzüydü bu. Parmak uçlarımla buğulu camı sildim ve bakışlarımı dışarıya, akıp giden dünyaya çevirdim.

Aşağıda sokaklar, isimlerini hiç bilmediğim, yüzlerini gördüğüm an unuttuğum insanlarla doluydu. Birkaçı el ele tutuşmuş, eski bir aşkın hatırasına tutunarak geçip gidiyordu. Başkaları aceleyle koşturuyor, sanki hayatlarını bir yere yetiştirmeye çalışıyordu. Ama onlara baktıkça içimde en ufak bir kıpırtı, en minik bir tanışıklık hissi bile uyanmıyordu. Hepsi, yabancı bir filmin figüranları gibi gözlerimin önünden silinip gidiyordu.

Çünkü her şey o adamla karşılaşmamla başlamıştı. Yolda yürürken karşılaştığım o adam bana tanıdık gelmişti ama nereden tanıdığımı çıkaramamıştım. Hafızamı yoklamıştım: Bir adam… sonra bir tane daha… sonra bir tane daha. Çocukluk arkadaşı, eski sevgili, iş arkadaşı, komşu… Aynı yüz, farklı roller. Adam çoğalıyordu. Paniklemiş, anılarımı kontrol etmeye çalışmıştım ama bir şeyler yanlıştı; bazı anılarım silinmiş, bazıları yer değiştirmişti.

Adam gülümsemiş, “Fark ettin demek,” demişti. Geri çekilip “Sen kimsin?” diye sormuştum. O bir hafıza hırsızıydı; insanların anılarını çalarak besleniyordu. Her çaldığı anı onun bir parçası oluyordu, demişti. Ama benim hafızam bir labirent gibiydi; onu çalmaya çalıştıkça kendi hafızası da parçalanıyordu. O “bir sürü adam çoğaltısı” dediği şey, çaldığı anılardan oluşan sahte versiyonlardı. Sonra beni zamanın ötesine, tüm anıların kesiştiği o boşluğa götürmüştü.

Zamanın ötesinde o adam kendi hafızasını kaybetmiş, çaldığı tüm anılar kendi anılarıyla birlikte dağılmıştı. Artık beni değil, kendini bile hatırlamıyordu. Ben de o hırsızla birlikte kendi geçmişimin büyük bir parçasını kaybetmiştim.

Yıllar sonra o adamla tekrar yolda karşılaşmıştım. Adam bana bakmış, gözlerindeki o boşlukla yüzüme dikilmişti. Ben onu tanımıştım ama o beni tanımamıştı; çünkü hatırlayacak hiçbir şeyi kalmamıştı. Yanından geçip gitmiştim. Ama asıl kırılma noktası, o adamın arkasında bıraktığı ıssız sokakta, bir romandan fırlamış gibi duran o absürt mahkemeye adım atmamla başladı.

Salome adını taşıyan o yabancı beden, bir sabah uyanıp kendini çıkışı olmayan, devasa ve gri bürokratik bir davanın ortasında buldu. Hiç işlemediği bir suçun argümanları zihnine kazınırken, bunaltıcı kendi mitleriyle yüzleşti. Bir böceğe dönüşmüyordu belki ama insanlık kabuğu soyuluyor, ruhu yasaların, yersiz suçlamaların ve sonsuz koridorların altında eziliyordu. Tanrıların ve kanun koyucuların olmadığı, sadece suçun ve cezanın ezeli döngüsünün olduğu bu Kafkaesk ayin, Salome’nin kimliğini tamamen eritti. Artık o, ne geçmişi olan bir kadın ne de bir bireydi; o, sistemin karanlık çarklarında öğütülen, adı bile unutulmuş bir evrak parçasından ibaretti. Hafızası tamamen silinmiş, zihni buz tutmuş bir mermere dönmüştü.

Salome, o donmuş bilincin içinde zamansız bir koridorda sürüklenirken, tavanın yüksekliklerindeki gotik kemerlerin arasından o uğursuz kanat sesi yankılandı; Nevermore. Zifiri karanlığından süzülüp gelen o kara kuzgun, pencerenin mermer pervazına kondu. Gözlerinde ölümsüz bir lanetin ışıltısı vardı. Kuzgun gagasını açıp o lanetli kelimeyi fısıldadığında, Salome’nin zihnindeki son buz tabakası da çatlayarak patladı.

Ve o an, yer yerinden oynadı. Gotik karanlık, uysal bir hüzün olmaktan çıkıp tam anlamıyla kaotik bir anarşiye evrildi.

Zaman büküldü, yerçekimi yok oldu. Sokaklardaki gri taşlar havada uçuşmaya, kilise kulelerinin gotik sivri uçları gökyüzünü yırtmaya başladı. İnsanlar, silüetler, hatıralar ve o hafıza hırsızının yüzleri binlerce parçaya ayrılarak havada çıldırmış birer kelebek gibi dönüyordu. Hiçbir kuralın, hiçbir yasanın, hiçbir tanrının veya geçmişin kalmadığı mutlak bir yıkım patlak verdi.

Salome, o kaotik fırtınanın tam ortasında kollarını iki yana açtı. Ne geçmişin acısı kalmıştı ne de hafızanın yükü. Gülüyordu; çünkü bu mutlak anarşi, zihnindeki tüm kilitleri kırıp geçmişti. Kuzgun tepesinde daireler çizerken, o artık sadece bir kurban değil, bu karanlık ve gotik kıyametin kraliçesiydi. Dünya parça pinçik olurken, Salome o kaosta kayboldu; çünkü artık her şey mümkündü ve hiçbir şeyin anlamı yoktu.

Tablo. Frederick Hart.

​Oda, dışarıdaki soluk ve solgun Viyana ışığıyla zar zor aydınlanıyor. Zamanın durduğu, boya kokusunun tiner ve tozla karıştığı bu atölyede, tuvalin karşısında dikiliyorum. Ellerimi yukarıya, sanki görünmez bir tavana ya da kaderin ta kendisine dokunmak ister gibi kaldırıyorum. Parmaklarım gergin; her bir eklem yerim, bastırılmış bir çığlığın ve içimdeki tuhaf arayışın izini taşıyor.

​Şu an gözlerim kapalı, dış dünyayı görmüyorum belki ama odadaki her bir titreşimi, ahşap döşemeden sızan soğuğu ve fırçamın ucundaki o gerginliği derinden hissediyorum. Başımı geriye atmış, boynumu zarif ama bir o kadar da acı dolu bir kavisle bükmüş durumdayım. Saçlarımın turuncu ve kahverengi tonları, soluk arka planda adeta bir alev gibi parlıyor.

​Ve odanın sessizliğini, köşeden gelen o tanıdık hışırtı bozuyor.
​Şövale ile duvara yaslanmış tuvallerin arasına sıkışmış olan Drago… Benim aşk kokulu kedim. Gözleri pırıl pırıl, kulakları dikilmiş, porselen gibi parlayan patilerini sessizce yere basarak bana doğru yaklaşıyor. Drago, bu tuhaf duruşumu, gerilmiş kaslarımı ve nefesimdeki titremeyi benden bile iyi biliyor. O, bu atölyenin yalnızlığındaki en sadık tanığım, ruhumun yansıması.

​“Körlük sadece ışığı kaybetmek değildir,” diye geçiyor içimden, Drago’nun bacaklarıma sürtünen o sıcak tüylerini hissettiğimde. “Asıl körlük, içimizdeki karanlığı kucaklamaktan korkmaktır.”

​Drago, sanki çizdiğim çizgilerin nereye varacağını biliyormuş gibi yavaşça oturuyor ve patisini önüme uzatıyor. Onun o sakin, kendinden emin duruşu, benim bu kâğıda aktardığım deforme olmuş, bükülmüş anatomimin tam zıttı; bana denge veriyor. Ben dünyayı bozuk, keskin ve acımasız çizgilerle görüyorum belki, ama Drago o çizgilerin arasındaki yumuşaklığı bulup çıkarıyor.

​Fırçamı tuale vururken, üzerimdeki elbisenin fırfırlı etekleri hafifçe sallanıyor. Drago başını kaldırıp bana bakıyor; gözlerindeki o kadim bilgelikle, adeta fırçamı yönlendiriyor. Ben bu tablonun içinde görünmeyen bir kadın olabilirim ama Drago için ben, bu evin sığınağı, rengi ve nefesiyim. Aramızda kelimelere ihtiyaç duymayan, fırça darbeleriyle ve mırıltılarla örülmüş sessiz bir anlaşma var. O görmediğim dünyayı bana patileriyle anlatıyor, ben ise onun sıcaklığını ruha dönüştürüyorum.

yabancıyız bir sonbahar avlusunda,
hayranlıkla bakar gibi birbirimize.
sarhoşluğun şarapları, ağızları,
unutulmuş akşamları anlatarak
bezenen yemyeşil
ve en katıksız…

yaralanıyorum.
isimsiz bir rüzgarın — ya da ne isek biz —
lambanın ışığına güveler dolmuş;
aşağılarda, sarkarak saatin vuruşları
hep öteye, derinlere.

solgundum, içim gibiydi.
nasıl da büzülmüştü karaşın yapraklar;
dönüp bakmıyorlar bile
sen gittiğinde.

I

birçok insan
ve cumartesileri hâlâ izleri varken
yaraların öpülecek kabukları tuz ve toz
deniz kabuklarından çekilmiş yağmurlar
elbette tomurcuklanıp solacağız
karanlıktan karanlığa
herkes
hiç kimseler
siyahtan ve taş mavisinden kim geçtiyse

II

hayal dudak kenarından göz çukuruna sızan
bizim yüzüm kayıp
şimdi ölü ağaçlarda kök salan
hiç ağartılmamış
ana dallardan sanskritçe atlaslara
adını hep atlaslara söyleyenler için.

Bazen görüneni değil, görünmeyenlerin içimde yarattığı katman katman karanlığın, bilinçaltının ağır tortuları gibi üst üste yığıldığı o dar, havasız uzamda; varlık, kendi ağırlığı altında eziliyordu. İsimsiz bir bilinç, isimsiz bir beden… O, uzuvlarını yukarıya doğru savurmuştu; sanki görünmez bir varoluşsal yükü omuzlamakla kalmayıp, aynı zamanda mutlak bir teslimiyetin ve kaotik bir isyanın çarmıhına gerilişiydi. Kollarının o kırılgan, savunmasız duruşu, dünyanın katı gerçekliğine karşı kurulmuş son bir bariyer, parçalanmış bir egonun dışavurumuydu.

Ten, solgun bir mermerden öte, entropinin bedenleşmiş haliydi. Damarlar, o ince mavi çizgiler, yaşamın tükenmekte olan ipliklerini fısıldarken; et ve kemik, Schiele’nin o acı verici çizgileriyle adeta birbirinden koparılmış, organizmanın kendi içindeki çözülüşünü sergiliyordu. Bu, biyolojik bir çürüme değil, ruhsal bir otofaji; bireyin kendi özünü tüketerek kendi yok oluşunu hazırlamasıydı.

Ve tam da bu solgun entropinin, bu kozmik çöküşün merkezinde, kaosun ta kendisi kızıla boyanmıştı. O minik, kan rengi yumru, sadece bir bebek değil; evrenin o amansız, yıkıcı ve bir o kadar da yaratıcı olan “yaşam dürtüsü”nün vücut bulmuş haliydi. Kızıl kumaşın altından yayılan o ham enerji, etrafını saran kahverengi ve gri hiçliğe karşı bir yarık, bir yara, bir kopuştu. Bebek, annenin solgun bacağına, o çürümekte olan bedene sımsıkı tutunmuştu. Bu tutunma, masum bir sevgi gösterisi değil; var olabilmek için başka bir bilincin enerjisini sömürmek zorunda olan parazitik bir zorunluluktu.

İki beden arasındaki bu diyalektik ilişki, bir koruma kalkanı değil, karşılıklı bir yutulma ve dönüşüm haliydi. Anne, kollarını yukarıya kaldırarak kendi benliğinden vazgeçerken; çocuk, o kızıl şiddetiyle annenin çökmekte olan dünyasına çakılıyordu. Bu, yaşamın ölüme, ölümün yaşama gebe olduğu o kaotik anın resmiydi. Dünya, ağır ve soğuk kumaşların ardında akıl almaz bir hızla parçalanırken; bu iki figür, birbirlerine kenetlenmiş, kaosun içinde yüzen yegâne anlam adacığını oluşturuyorlardı.

Schiele’nin fırçasından taşan bu hezeyan, zayıflığın değil, varoluşun o dipsiz, karanlık ve akıl dışı doğasının kabulüydü. Etin, ruhun ve hiçliğin iç içe geçtiği bu kaotik kucaklaşma bana insanın kendi faniliğiyle yüzleşirken, aynı anda o faniliğe meydan okuyan kızıl bir inatla hayata tutunmasının trajik ve felsefi tasvirlerini anımsatıyordu.

ah azizim bir gece yarısı
kant’ın elinden düşen o soğuk yıldızı
gökyüzünde ararken
kendi vicdanımın mahzeninde
bir deprem duyarsan şaşırma

çünkü dünya sandığımız gibi
bir ahlak binası değil
bir kukla sahnesidir
bizler iplerimizi göremeyen oyuncular
hem gülümser hem kanarız

bir çocuk bir yargıç bir at bir kadın
hepsi aynı uçurumun kenarında durur
bir adım bir söz bir bakış
ve hayat ya kurtulur ya parçalanır
artık ne masumiyete güvenebiliriz
ne de suça
en temiz kalp en karanlık gecede
kendi elleriyle bir cinayet işleyebilir
ve yine de ertesi sabah
tanrıya gülümseyerek dua edebilir

o halde gel
gözlerimin körlüğünde biraz hava al
ve dans et
boynumun kovuğunda uyu
yarın belki de hiç gelmeyecek
ama biz yine de son bir kez
bilinmeyenden ötekine
sarhoş kâşifler gibi yürüyeceğiz

belki tam o anda
bir haşhaş yaprağı
bir bellek kırıntısı
bir dil kaybı
bize kendimizi hatırlatacak
biz yalnızca düşerken varız

Sarı, ilahi bir deliliğin ve çürümüş bir büyünün rengiydi. O yatak bir sevişme mekanı değil; etten, kandan ve ezoterik fısıltılardan örülmüş bir sunaktı. İki beden, birbirine dolanmış lime lime bir et yığını halinde, o kirli sarı cehennemin tam ortasında yüzüyordu. Çarşafların mavi damarları, onların altında ezilen ruhların çığlıkları gibiydi.

Kadının kara saçları, bir gece yaratığının uzuvları gibiydi; adamın boynuna, göğsüne dolanıyor, onu karanlığın derinliklerine çekiyordu. Adamın teni artık bir insana ait değildi; sarı, mor ve kangren olmuş turuncu tonlarıyla, fırça darbeleriyle parçalanmış, kutsal bir işkencenin tuvaliydi.

Kadın tutkuluydu; öyle bir tutkuydu ki bu, sevmek değil, ruhu emmek, eti kemikten sıyırmaktı. Her gece adamı soyup onu haz alacak biçimde okşuyordu ve aynı zamanda sado-mazo duygularla parçalıyordu. Ama bu artık basit bir zevk ve acı alışverişi değildi. Dokunuşları, okült bir ritüelin adımlarıydı. Tırnakları adamın derisine geçtiğinde, bu bir cezalandırma değil, bir mühürleme, bir adama, bir yok etme ayiniydi. Kadının parmakları adamın omurgasına kenetlenmiş, sanki onun canlı canlı kaburgalarını söküp kendi içine yerleştirmeye çalışıyordu.

Adamın inlemeleri, zevk ve dehşet arasında sıkışmış hayvani bir ulumaydı. Bedeni, o amansız fırtınanın ortasında grotesk bir şekilde bükülüyor; bacakları, kolları, sanki kemikleri yokmuşçasına imkansız açılarla kıvrılıyordu. Kendi etinin parçalanışını, ruhunun bedeninden sıyrılışını hissediyor, ancak bu yok oluştan tarifsiz bir mistik haz duyuyordu.

O sarı alevlerin içinde, iki beden tek bir et parçasına, tek bir kaos kütlesine dönüşmüştü. Kadın, adamın göğsüne eğildiğinde, sadece tenini öpmüyor; sanki onun kalbini dişleriyle söküp alıyor, kanını bir şarap gibi içiyordu. Adam, kadının o kara saçlarının arasında kaybolurken, kendi benliğinin silinişini, bir tanrıya kurban sunulurcasına kabul ediyordu.

Bu, birleşmenin değil, birbirinin içinde eriyip yok olmanın, etin ve ruhun sınırlarının silindiği karanlık bir vecd halinin resmiydi. Ter, tükürük ve kanla yoğrulmuş o mavi damarlı çarşafların üzerinde, birbirlerini hem yok eden hem de var eden iki vahşi yaratık, o sonsuz sarı cehennemde her gece yeniden dirilip, her gece yeniden parçalanıyorlardı.

Tablo. Egon Schiele